هشدار معاون وزیر ارتباطات: فعالسازی «مکانیسم ماشه»، صنعت ICT ایران را منزوی میکند
توسط:
معاون بینالملل وزیر ارتباطات، در مصاحبه با دنیای اقتصاد، با هشدار درباره پیامدهای فعالشدن مکانیسم ماشه، تاکید کرد که این تصمیم شورای امنیت میتواند منجر به انزوای بیشتر صنعت ICT ایران، محدودیت همکاری حتی شرکتهای چینی و افزایش آسیبپذیری امنیت سایبری کشور شود. وی خروج نیروی متخصص و تشدید چالشهای داخلی را از دیگر تبعات این scenario دانست.
احسان چیتساز، معاون بینالملل و توسعه فاوا وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در گفتوگویی تخصصی با «دنیای اقتصاد» نسبت به تبعات سنگین فعالسازی «مکانیسم ماشه» بر صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و اقتصاد دیجیتال ایران هشدار داد.
چیتساز با بیان اینکه فعالشدن این مکانیسم ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، «اثر مضاعف» تحریمهای کنونی خواهد داشت، خاطرنشان کرد: «پیامد این اقدام برای صنعت ICT ایران به مراتب سنگینتر از بسیاری بخشهای دیگر اقتصاد خواهد بود. این حوزه به شدت به زنجیرههای جهانی تأمین سختافزار، نرمافزار و خدمات ابری وابسته است و افزایش ریسک تطبیق (Compliance Risk)، شرکتهای جهانی حتی تراز اول چینی را وادار میکند تا تعامل خود با ایران را محدود یا کاملاً قطع کنند.»
تهدیدات:
معاون وزیر ارتباطات به طور مشخص به چند حوزه بحرانی که تحت تأثیر مستقیم این مکانیسم قرار خواهند گرفت، اشاره کرد:
- خدمات ابری و نرمافزار: تنگتر شدن یا قطع دسترسی به سرویسهای کلاد (Cloud)، فروشگاههای اپلیکیشن مانند Google Play و App Store و ابزارهای توسعه نرمافزار.
- زنجیره تأمین سختافزار: غیرممکن یا بسیار پرهزینهتر شدن واردات تجهیزات شبکه، نیمههادیها و سختافزارهای ارتباطی.
- امنیت سایبری: کند یا متوقف شدن بهروزرسانیها و پچهای امنیتی که تابآوری زیرساختهای حیاتی کشور را به شدت به خطر میاندازد. وی مصداق عینی این تهدید را حادثه هک یکی از بانکها دانست و گفت: «بخش مهمی از آسیب در آن واقعه، ناشی از تجهیزات شبکهای بود که به دلیل تحریمها، بدون کنترل و تضمین امنیتی از کانالهای غیررسمی وارد کشور شده بودند.»
چالش موازی: فرار مغزها و موانع داخلی
چیتساز در ادامه به چالش بزرگ مهاجرت نیروی متخصص ICT پرداخت و افزود: «اگرچه آمار دقیقی در دسترس نیست، اما همه مشاهدات غیررسمی از یک خروج معنادار حکایت دارد. سالانه چندین هزار نیروی متخصص، عمدتاً به مقاصدى مانند ترکیه، امارات، آلمان و کانادا مهاجرت میکنند.» وی علت این پدیده را ترکیبی از محدودیتهای داخلی (فیلترینگ، ناپایداری اینترنت، عدم پیشبینیپذیری سیاستها) و فشارهای خارجی (تحریم و قطع دسترسی به بازارهای جهانی) عنوان کرد.
چشمانداز آینده در صورت رفع تحریمها
معاون وزیر ارتباطات در بخش دیگری از اظهارات خود به تبعات مثبت احتمالی رفع تحریمها بر اقتصاد دیجیتال کشور اشاره و چند محور کلیدی را برشمرد:
- بازگشت به زنجیره تأمین رسمی: واردات مستقیم و بیواسطه تجهیزات بدون ریسک آلودگی.
- تعامل با غولهای فناوری: دسترسی به خدمات ابری، نرمافزارهای سازمانی (SaaS) و سیستمهای پرداخت بینالمللی برای استارتاپها.
- جذب سرمایهگذاری خارجی: امکان حضور سرمایهگذاران خطرپذیر بینالمللی و انتقال دانش و استانداردهای جهانی به اکوسیستم داخلی.
- شتابگیری در فناوریهای نوظهور: تسهیل دسترسی به سختافزارهای پیشرفته مانند GPU و سرویسهای هوش مصنوعی و بلاکچین.
- تبدیل ایران به بازیگر تولیدکننده: شکلگیری مشارکتهای مشترک بینالمللی (Joint Venture) و انتقال فناوری که میتواند ایران را از یک بازار مصرف صرف به یک قطب تولید و صادرات خدمات فناوری در منطقه تبدیل کند.
