توسط : Four Futures for the New Economy: Geoeconomics and Technology in 2030
(World Economic Forum, 2025)
این گزارش با استفاده از روش سناریونویسی (Scenario Planning)، چهار مسیر محتمل برای تحول اقتصاد جهانی تا سال 2030 را ترسیم میکند؛ مسیرهایی که حاصل برهمکنش عمیق میان ژئواکونومی (قدرت، سیاست، امنیت، زنجیرههای تأمین) و تحولات فناورانه شتابان (هوش مصنوعی، داده، نیمههادیها، انرژیهای نو و پلتفرمها) هستند. هدف اصلی گزارش، کمک به دولتها، بنگاهها و سرمایهگذاران برای تصمیمگیری در شرایط عدمقطعیت ساختاری است، نه پیشبینی خطی آینده.
منطق تحلیلی گزارش
WEF استدلال میکند که اقتصاد جهانی وارد مرحلهای شده که در آن:
- کارایی اقتصادی دیگر معیار غالب نیست؛
- تابآوری، ملاحظات امنیتی و حاکمیت فناوری به عوامل تعیینکننده تبدیل شدهاند؛
- فناوری نهتنها موتور رشد، بلکه ابزار قدرت ژئوپلیتیک است.
بر این اساس، آینده اقتصاد جهانی به ترکیب دو محور کلیدی بستگی دارد:
- سطح همکاری یا تقابل ژئواکونومیک میان کشورها
- نحوه حکمرانی و توزیع منافع فناوریهای پیشرفته
چهار سناریوی محوری
- Fragmented Fortress (دژهای تکهتکهشده)
- ویژگی اصلی: بلوکبندی شدید اقتصاد جهانی
- زنجیرههای تأمین منطقهای و بسته
- محدودیت انتقال فناوری و داده
- رشد اقتصادی پایین اما کنترل ریسک امنیتی بالا
شبیهسازی تقویتشدهای از وضعیت «جنگ سرد فناوری»
- Productive Competition (رقابت مولد)
- رقابت ژئوپلیتیک ادامه دارد اما قواعد حداقلی حفظ میشود
- سرمایهگذاری سنگین در فناوریهای راهبردی (AI، Chips، Green Tech)
- نوآوری سریع همراه با فشار بر نابرابری
سناریوی مطلوب بسیاری از اقتصادهای توسعهیافته
- Digital Deepening for Growth (تعمیق دیجیتال برای رشد)
- همکاری گسترده بینالمللی
- جریان آزاد داده، سرمایه و فناوری
- افزایش بهرهوری جهانی و رشد فراگیر
- ریسک وابستگی متقابل بالا
نزدیکترین سناریو به آرمان اقتصاد جهانی دهه ۲۰۱۰
- Shock‑Driven Realignment (بازچینش ناشی از شوک)
- شوکهای بزرگ (ژئوپلیتیک، اقلیمی، مالی یا فناورانه)
- فروپاشی سریع مدلهای موجود
- بازطراحی ناگهانی سیاستهای صنعتی و فناوری
سناریوی «بیثبات اما تحولساز»
پیامهای کلیدی راهبردی گزارش
- اقتصاد دیجیتال از حوزه اقتصادی خارج و به حوزه امنیت ملی وارد شده است
- سیاست صنعتی و فناوری به جریان اصلی حکمرانی بازگشته
- شرکتها باید از «بهینهسازی هزینه» به سمت مدیریت سناریو و تابآوری حرکت کنند
- کشورها بدون استراتژی داده، AI و زنجیره تأمین فناوری، مزیت رقابتی خود را از دست خواهند داد
جمعبندی تحلیلی
این گزارش نشان میدهد که آینده اقتصاد جهانی تا 2030:
- نه یک مسیر واحد،
- بلکه مجموعهای از انتخابهای سیاسی–فناورانه است.
پیام نهایی WEF:
برندگان آینده، کشورها و شرکتهایی هستند که همزمان فناوری، ژئوپلیتیک و اقتصاد را در یک چارچوب یکپارچه تصمیمسازی کنند.
